Uyuşturucu Ticareti Suçunda Miktar Kriteri 2025

Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunun tespitinde miktar (Uyuşturucu Ticareti Suçunda Miktar Kriteri) unsurunun yeri, gerek doktrinde gerekse yargı içtihatlarında tartışmalı bir konudur. Kanun koyucu, 5237 sayılı TCK 188. maddesinde miktara ilişkin herhangi bir eşik veya tanım getirmemiş; buna karşılık 6136 sayılı Kanun’da olduğu gibi “sayı, miktar veya nitelik bakımından vahim” ibarelerine yer vermemiştir. Bu nedenle, miktar tek başına suçun oluşumunu belirleyen asli unsur olarak kabul edilemez. Bununla birlikte, ele geçirilen maddenin miktarı, özellikle şahsi kullanım ile bağdaştırılamayacak derecede yüksek olduğunda, ticaret kastının tespitinde önemli bir delil niteliği taşır. Ancak Yargıtay’ın son dönemdeki kararları, miktarın tek başına belirleyici olamayacağını, mutlaka diğer maddi delillerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Aşağıda, uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunda miktar kriterinin uygulanmasına ilişkin güncel Yargıtay kararları, özet başlıklar ve detaylı açıklamalarla sunulmuştur.

[ez-toc]

Uyuşturucu Maddelerde Yaklaşık Kullanım Sınırları 2025 (Yargıtay ve Adli Tıp Uygulaması)

💡 Not: Bu değerler kesin yasal sınırlar değil, Yargıtay kararları ve adli tıp raporları ışığında uygulamada benimsenen yaklaşık değerlerdir. Her somut olayda; maddenin türü, saflık oranı, bulundurulma şekli, failin kullanım alışkanlığı ve diğer deliller birlikte değerlendirilir.

Miktar Tartışmasının Önemi

Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunun (TCK m.188/3) nitelendirilmesinde en çok tartışılan konulardan biri, failin üzerinde, konutunda veya aracında ele geçirilen madde miktarının, suçun ticaret mi yoksa kullanmak için bulundurma mı olduğu ayrımındaki rolüdür.
Uygulamada miktar, kimi zaman tek başına mahkûmiyetin dayanağı yapılmakta; kimi zaman ise yardımcı bir kriter olarak değerlendirilip, diğer delillerle birlikte yorumlanmaktadır.

Kanuni Düzenleme ve Miktar Unsurunun Açıkça Yer Almaması

5237 sayılı TCK m.188/3’te dokuz seçimlik hareket sayılmıştır:

• Satmak,
• Satışa arz,
• Başkalarına vermek,
• Sevk etmek,
• Nakletmek,
• Depolamak,
• Satın almak,
• Kabul etmek,
• Bulundurmak.

Buna rağmen miktar unsuruna hiçbir atıf yapılmamıştır.
Bu durum, 6136 sayılı Kanun’daki “sayı, miktar veya nitelik bakımından vahim olma” ibareleri ile karşılaştırıldığında dikkat çekicidir. Eğer kanun koyucu, miktarı belirleyici unsur olarak görmek isteseydi, bunu açıkça hükme bağlardı.

Sonuç: TCK m.188’de miktarın düzenlenmemiş olması, onu suçun asli unsuru olmaktan çıkarır; ancak delil değeri olan bir unsur olmasına engel değildir.

Yargıtay İçtihatlarında Uyuşturucu Miktarının Yeri

Miktar Merkezli Eski Yaklaşım

Yargıtay’ın önceki dönem kararlarında, özellikle kilogram düzeyindeki miktarlar, ticaret kastının varlığı için yeterli görülmüştür. Örneğin, 5-10 kg esrar ele geçirilen dosyalarda, başka delil aranmaksızın ticaret suçundan mahkûmiyet kararları onanmıştır. Bu yaklaşım, “fazla miktar = ticaret kastı” şeklinde özetlenebilir.

Somut Olay Odaklı Yeni Yaklaşım

Son dönemde Yargıtay 10. Ceza Dairesi, miktarın tek başına belirleyici olamayacağını açıkça vurgulamaktadır.
Örnek: 30.09.2024, 2024/7893 E., 2024/23172 K. sayılı karar:

• Sanık, Antalya’dan Diyarbakır’a akraba ziyareti için geldiğini, maddeyi ucuz bulduğu için topluca aldığını beyan etmiştir.
• İdrarda madde kullanımı pozitif çıkmıştır.
• Ele geçirilen madde ile idrardaki madde aynı türdendir.
• Satışa ilişkin herhangi bir delil yoktur.
  Bu gerekçelerle, ticaret suçundan verilen mahkûmiyet bozulmuş, kullanmak için bulundurma suçuna hükmedilmiştir.

Bu karar, “yüksek miktar = otomatik ticaret” anlayışından önemli bir kopuşu temsil etmektedir.

Uyuşturucu Miktarının Delil Değeri: Ne Zaman Yeterli, Ne Zaman Değil?

Şahsi Kullanımla Bağdaşmayan Miktarlar

Bazı miktarlar vardır ki, kişisel kullanım amacıyla bulundurulduğunu savunmak hayatın olağan akışına aykırıdır.
Örneğin:

• Onlarca kilogram eroin,
• Yüzlerce paketlenmiş kokain,
• Ton düzeyinde esrar.
  Bu durumlarda miktar, kuvvetli karine oluşturur. Ancak burada bile, mahkeme diğer delilleri (paketleme, terazi, iletişim kayıtları) değerlendirmelidir. Yalnızca miktara dayanmak, kanunilik ilkesini zedeler.

Belirsiz ve Orta Düzey Miktarlar

Bir-iki kilo altı esrar veya birkaç yüz gram kokain gibi miktarlarda ise tablo belirsizdir. Kullanıcı, maddi imkânı varsa toplu alım yapmış olabilir. Bu noktada:

• Maddenin paketleniş şekli (küçük satış paketleri mi, bütün halde mi?)
• Hassas terazi ve paketleme malzemeleri,
• Satışa ilişkin telefon mesajları veya tanık beyanları,
  ticaret kastının varlığı konusunda belirleyici olacaktır.

Kullanım Alışkanlığı ile Miktar İlişkisi

Failin fiziksel bağımlılık durumu, kullanım sıklığı ve alışılmış doz miktarı da dikkate alınmalıdır. Bağımlı bir kullanıcı, bağımlı olmayan kişiye göre çok daha fazla miktarı kişisel kullanım için bulundurabilir.

Kanunilik İlkesi ve Şüpheden Sanık Yararlanır

TCK m.2’deki kanunilik ilkesi, suçun unsurlarının yasa metninde açıkça düzenlenmesini zorunlu kılar. Miktar, metinde yer almadığı için, suçun varlığını tek başına belirleyemez.

Şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği, failin ticaret kastına ilişkin kuşku varsa, bu kuşku sanık lehine yorumlanmalıdır.

Değerlendirme ve Sonuç

• Miktar, TCK m.188/3 bakımından asli unsur değil, yardımcı delildir.
• Yüksek miktar, ticaret kastı için kuvvetli bir karine oluşturabilir, ancak mutlaka diğer delillerle desteklenmelidir.
• Orta düzey veya belirsiz miktarlarda, paketleme, terazi, iletişim kayıtları gibi unsurlar kritik rol oynar.
• Yargıtay’ın son dönemdeki yaklaşımı, miktar merkezli otomatik suç nitelendirmesini terk etme yönündedir.
• Bu eğilim, hem kanunilik hem de şüpheden sanık yararlanır ilkesi bakımından isabetlidir.

Uyuşturucu Ticareti Suçunda “Miktar” Kriteri Hakkında Yargıtay Kararları 2025

Yüksek Miktar Tek Başına Ticaret Suçunu Oluşturmaz

Sanığın üzerinde kişisel kullanım sınırını aşan miktarda madde bulunmasına rağmen, kullanım yönünde kuvvetli delillerin varlığı sebebiyle ticaret suçundan beraatine karar verilmesi gerekti.

Somut olayda, sanığın üzerinde ve eşyasında kişisel kullanım sınırını aşan miktarda esrar ele geçirilmiş, ancak yapılan idrar tahlilinde uyuşturucu kullanımı pozitif çıkmıştır. Ele geçirilen madde ile idrarda tespit edilen madde aynı türdendir. Ayrıca, maddenin paketleniş şekli, satışa hazırlık izleri, hassas terazi, ambalaj malzemesi gibi ticaret kastını destekleyen deliller bulunmamaktadır. Sanık, Antalya’da ikamet ettiğini, Diyarbakır’a akraba ziyareti için geldiğini, burada maddeyi ucuz bulduğu için topluca aldığını savunmuştur. Yargıtay, bu savunmanın olayın koşullarıyla çelişmediğini değerlendirerek, sırf miktara dayanılarak ticaret suçundan mahkûmiyet verilemeyeceğini belirtmiştir.

Künye: Yargıtay 10. CD, 30.09.2024, 2024/7893 E., 2024/23172 K.

Kilogram Düzeyinde Miktar, Destekleyici Delillerle Ticaret Kastını Gösterir

Ele geçirilen madde miktarının şahsi kullanım ile bağdaştırılamayacak derecede fazla olması, paketleme ve terazi ile birlikte bulunması halinde ticaret suçunun kabulü gerekir.

Olayda, sanığın evinde 8 kilogram esrar ele geçirilmiş, maddenin bir kısmının küçük paketler hâlinde ambalajlandığı, evde hassas terazi ve paketleme malzemeleri bulunduğu tespit edilmiştir. Savunmada, bu miktarı şahsi kullanım amacıyla bulundurduğunu ileri sürmüşse de, Yargıtay, maddenin hem yüksek miktarda olması hem de ticaretin klasik emareleri olan terazi ve paketleme ile birlikte bulunması sebebiyle, ticaret kastının sabit olduğuna hükmetmiştir.

Künye: Yargıtay 10. CD, 25.05.2022, 2021/7421 E., 2022/6372 K.

Orta Düzey Miktar Tek Başına Ticaret İçin Yeterli Değildir

Yaklaşık 500 gram esrarın tek parça hâlinde bulunması, başka delil olmaksızın ticaret suçunu oluşturmaz.

Sanığın aracında 500 gram esrar bulunmuş, madde tek parça hâlinde, poşet içinde muhafaza edilmiştir. Olay yerinde veya sanığın üzerinde paketleme malzemesi, terazi, satışa yönelik mesaj veya tanık beyanı gibi delillere rastlanmamıştır. Yargıtay, bu miktarın şahsi kullanım amacıyla alınmış olabileceğini değerlendirerek, delillerin yetersizliği nedeniyle ticaret suçunun unsurlarının oluşmadığı sonucuna varmıştır.

Künye: Yargıtay 10. CD, 18.03.2021, 2020/11235 E., 2021/2841 K.

Miktar Düşük, Ancak Satışa Yönelik Deliller Ticaret Suçunu Oluşturur

Kişisel kullanım sınırındaki madde miktarına rağmen, satış kastını gösteren somut deliller ticaret suçuna yeterlidir.

Olayda, sanığın üzerinde 15 gram metamfetamin bulunmuş, ayrıca üzerinde satışa ilişkin fiyat listesi ve alıcı isimleri yazılı not kâğıtları tespit edilmiştir. Yargıtay, maddenin miktarının düşük olmasına rağmen, satışa hazırlık niteliğinde açık delillerin bulunması sebebiyle ticaret suçunun oluştuğunu kabul etmiştir.

Künye: Yargıtay 20. CD, 12.10.2020, 2019/4823 E., 2020/7654 K.

Yüksek Miktarın Bulundurulma Amacı Somut Delillerle Desteklenmelidir

Yüksek miktardaki madde, nakil sırasında yakalanan sanığın ticaret kastına karine teşkil etse de, nakil amacının net biçimde ortaya konulması gerekir.

Sanık, şehirler arası otobüste 3 kilogram eroin ile yakalanmış, ancak savunmasında bu maddeyi borcuna karşılık aldığını ve satma niyetinin olmadığını ileri sürmüştür. Olayda paketleme, satışa yönelik hazırlık veya müşteri temini gibi ek deliller bulunmamaktadır. Yargıtay, sırf yüksek miktara dayanılarak mahkûmiyet kurulamayacağını, nakil amacının somut şekilde ispat edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Künye: Yargıtay 10. CD, 07.07.2019, 2018/10562 E., 2019/6124 K.